Deel deze blog

De perimenopauze: wat gebeurt er in je lichaam en wat merk je ervan?

De perimenopauze: wat gebeurt er in je lichaam en wat merk je ervan?

Ben jij rond de 40? En heb je de laatste tijd last van een wisselend humeur, een slechte nachtrust of vreemde temperatuurschommelingen? Grote kans dat je denkt aan stress of ‘gewoon een drukke periode op het werk’. Wat veel vrouwen niet weten: dit kan de perimenopauze zijn. De veranderingen zijn soms heel subtiel. Je menstruatie kan bijvoorbeeld nog gewoon regelmatig zijn, terwijl je lichaam al verandert. 

Ondanks dat ruim de helft van de wereldbevolking ermee te maken krijgt, blijft het een onderwerp waar nauwelijks over gepraat wordt. Klachten worden te snel weggewuifd of niet herkend. Bij Samen Fitter vinden we het tijd om de stilte rondom vrouwengezondheid te doorbreken.

Menopauze of perimenopauze: wat is het verschil?

De woorden overgang, menopauze en perimenopauze worden vaak door elkaar gebruikt. Toch betekenen ze niet hetzelfde.

  • De perimenopauze: dit is de periode vóór je menopauze waarin je menstruatie verandert en je hormonen steeds meer gaan schommelen. Volgens Thuisarts loopt deze fase tot ongeveer een jaar na je laatste menstruatie.
  • De menopauze: dit is je laatste menstruatie. Je weet pas achteraf dat dit je laatste menstruatie was. Als je daarna 12 maanden niet meer ongesteld bent geweest, weet je dat je laatste menstruatie de menopauze was.
  • De overgang: dit is de hele periode rondom je laatste menstruatie. De perimenopauze en menopauze vallen dus binnen deze overgang.

De overgang kan beginnen als je tussen de 40 en 60 jaar bent. De gemiddelde leeftijd waarop vrouwen hun laatste menstruatie hebben, is 51 jaar.

Wat spookt je lichaam precies uit?

Je eierstokken zijn de 'fabriek' van de vrouwelijke hormonen oestrogeen en progesteron. Vanaf ongeveer je 40e (en soms al eind 30) raakt de voorraad eicellen langzaam op. Je eierstokken gaan minder hard werken en maken minder van deze hormonen aan.

Je hersenen proberen die eierstokken aan te jagen door extra stimulatiehormonen (FSH) rond te sturen. Wat gebeurd er dan? Een hormonale achtbaan. Omdat oestrogeen niet alleen je cyclus regelt, maar ook invloed heeft op je hersenen, hart, spieren en lichaamswarmte merk je deze schommelingen in je gehele gezondheid en welzijn.

Hoe lang duurt dit?

De gemiddelde Nederlandse vrouw krijgt rond haar 45e de eerste verschijnselen. Vanaf dat moment duurt de perimenopauze gemiddeld 4 tot 5 jaar, maar dit kan variëren van enkele maanden tot wel een decennium.

Zo herken je de signalen van een veranderend hormoonspiegel

Geen enkele vrouw beleeft deze periode precies hetzelfde. Toch zijn er klachten die vaak voorkomen:

  • Je cyclus verandert: je wordt vaker of minder vaak ongesteld. Je menstruatie kan ook langer, korter, heviger of juist lichter worden.
  • Opvliegers: ineens krijg je het heel warm en begin je te zweten. Ook 's nachts kun je hier last van hebben. Ongeveer 8 van de 10 vrouwen hebben last van opvliegers tijdens de overgang. Het warmtecentrum van je hersenen regelt je temperatuur. Dat warmtecentrum moet wennen aan minder oestrogeen. Je lichaam krijgt soms opeens seintjes dat het moet opwarmen, terwijl dat niet zo is. Dit heet een opvlieger. De bloedvaten van je huid gaan dan meer open staan. Dat geeft een warm gevoel, roodheid en zweten.
  • Slechter slapen: opvliegers en nachtelijk zweten kunnen ervoor zorgen dat je vaker wakker wordt en minder goed slaapt.
  • Een mistig hoofd (brainfog): je bent sneller afgeleid, vergeet dingen of kunt even niet op een woord komen.
  • Veranderende stemming: je kunt sneller geïrriteerd zijn, je somber voelen of meer last hebben van angst.
  • Spier- en gewrichtsklachten: sommige vrouwen krijgen vaker last van pijnlijke of stijve spieren en gewrichten.
  • Droge slijmvliezen: je huid en slijmvliezen kunnen droger worden. Ook vaginale droogheid en pijn tijdens seks kunnen voorkomen.
  • Minder zin in seks: dit kan komen door veranderingen in hormonen, maar ook door slecht slapen, stress of andere overgangsklachten.

Niet elke klacht komt automatisch door de overgang. Klachten zoals vermoeidheid, somberheid of concentratieproblemen kunnen ook andere oorzaken hebben. Daarom is het goed om naar het totaalplaatje te kijken.

5 dingen je zelf kunt doen

De hormonale achtbaan hoort bij deze fase, maar je hoeft niet alles maar voor lief te nemen. Met je leefstijl kun je jezelf een flinke hand helpen.

1. Zorg voor de juiste brandstof

Snoep, suiker, koffie en alcohol kunnen opvliegers en nachtzweten direct aanwakkeren. Kies liever voor echt, onbewerkt eten met voldoende eiwitten, calcium en vitamine D. Dit klinkt misschien als een inkoppertje, maar toch wordt dit nog vaak vergeten. De basis. Het houdt je spieren, botten én energieniveau stabiel.

2. Til die gewichten (echt waar!)

Blijf lekker wandelen en fietsen, maar voeg daar eens krachttraining aan toe. Spierversterkende oefeningen zijn dé manier om botontkalking tegen te gaan. Je stofwisseling krijgt een opkikker en je voelt je mentaal ook wat sterker

3. Schroef de stress terug

Als je veel stress hebt, maakt je lichaam het stresshormoon cortisol aan. Dit hormoon verstoort je toch al schommelende hormonen nóg meer, waardoor klachten verergeren. Dagelijkse ontspanning zoals: een wandeling, ademhalingsoefeningen of yoga is dus geen overbodige luxe, maar hard nodig voor je balans.

4. Maak van je slaapkamer een rustplek

Een koele slaapkamer (16 tot 19 graden), je telefoon op tijd opzij leggen en vaste bedtijden helpen je lichaam om toch in die diepe, herstellende slaap te komen. 

5. Doorbreek het taboe en zoek hulp

Praat erover met je partner, je vrienden en op het werk. Onbekendheid zorgt vaak voor onbegrip. Heb je veel last van je klachten of hebben ze invloed op je dagelijks leven? Bespreek dit dan met je huisarts. Er zijn verschillende behandelingen mogelijk, waaronder hormoontherapie bij bepaalde klachten. Samen met je huisarts kun je kijken wat bij jou past. 

Meer weten over vrouwengezondheid?

Wat gebeurt er nu écht in je lijf tijdens je cyclus, de perimenopauze en de overgang? In ons gratis webinar nemen vitaliteitsconsultant Geertje de Jong en arts Ingeborg van Dijk-Smidts je mee in de wereld van hormonen, gezondheid, perimenopauze en overgang. Meld je aan voor het webinar. Liever verder lezen over vrouwengezondheid? Misschien vind je de blog: Hormonen: wat gebeurt er in je lichaam? of de blog: Sporten en je menstruatiecyclus: fabels en feiten leuk om te lezen.

Bronnen

Dit artikel is geschreven in samenwerking met Geertje de Jong. Geertje is vitaliteitsconsultant en gespecialiseerd in vrouwengezondheid.

Deze blog is gepubliceerd op 21 oktober 2026.

Deel deze blog